de 19e eeuw 1801–1900

Van 1801 tot en met 1900

De 19e eeuw liep van 1 januari 1801 tot en met 31 december 1900. In het dagelijks gebruik zijn dat vaak de jaren 1800 tot en met 1899.

Gebeurd in de 19e eeuw

Een selectie van 97 gebeurtenissen die ook op de datumpagina's staan, op volgorde van datum. De datum linkt naar de pagina van die dag.

  1. 1801 tot en met 1809

  2. 2 december 1804 In de Notre-Dame van Parijs wordt Napoleon Bonaparte tot keizer gekroond. Hij is de eerste Franse keizer in duizend jaar.
  3. 4 februari 1805 In Parijs vindt de eerste huisnummering in de geschiedenis plaats.
  4. 5 juni 1806 De Bataafse Republiek wordt het Koninkrijk Holland.
  5. 12 januari 1807 Leidse buskruitramp.
  6. 20 april 1808 Amsterdam wordt de hoofdstad van Nederland onder Lodewijk Napoleon

  7. 1810 tot en met 1819

  8. 18 november 1811 Napoleon voert in de Lage Landen de burgerlijke stand in.
  9. 24 juni 1812 Napoleon Bonaparte valt Rusland binnen op weg naar Moskou. Een half jaar later is hij weer terug.
  10. 30 november 1813 De latere Willem I der Nederlanden zet na achttien jaar weer voet op Nederlandse bodem, op het strand van Scheveningen.
  11. 26 februari 1815 Napoleon ontsnapt van het eiland Elba waar hij verbannen was.
  12. 16 maart 1815 Willem Frederik van Oranje-Nassau neemt de titel Koning der Nederlanden aan.
  13. 18 juni 1815 Slag bij Waterloo
  14. 5 oktober 1817 In Brussel wordt Manneke Pis gestolen.
  15. 24 december 1818 Stille Nacht, 'het' kerstlied-bij-uitstek, gecomponeerd door Franz Gruber, wordt voor het eerst uitgevoerd.

  16. 1820 tot en met 1829

  17. 27 september 1822 Jean-François Champollion kondigt aan dat hij de Steen van Rosetta heeft ontcijferd.
  18. 7 mei 1824 Ludwig van Beethoven dirigeert, hoewel doof, de eerste uitvoering van zijn Negende Symfonie.
  19. 26 mei 1828 De mysterieuze Kasper Hauser duikt op in Neurenberg.
  20. 29 september 1829 Londens georganiseerde politiekorps gaat aan de slag. Zij worden later bekend als Scotland Yard.

  21. 1830 tot en met 1839

  22. 25 augustus 1830 De opvoering van de opera 'La muette de Portici' van Daniel Auber in de Brusselse Koninklijke Muntschouwburg mondt uit in rellen: Belgische revolutionairen komen in opstand tegen koning Willem I.
  23. 4 oktober 1830 België is bevrijd van de troepen van Koning Willem I en roept de onafhankelijkheid uit. Oorspronkelijke Nationale Feestdag in België.
  24. 5 februari 1831 De 29-jarige Nederlandse marineofficier Jan van Speijk laat zijn eigen kanonneerboot exploderen in de haven van Antwerpen vol munitie om te voorkomen dat het in handen zou vallen van de Belgen; dat was tijdens de Belgische Onafhankelijkheidsoorlog.
  25. 6 januari 1838 Samuel Morse en Alfred Vail geven de eerste demonstratie van hun telegraaf
  26. 20 september 1839 De eerste Nederlandse spoorweg, tussen Haarlem en Amsterdam, wordt in gebruik genomen.

  27. 1840 tot en met 1849

  28. 6 mei 1840 In het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Ierland verschijnen de eerste postzegels ter wereld.
  29. 30 maart 1842 Een verdoving met ether wordt voor de eerste keer gebruikt in een operatie door Amerikaans arts Crawford Long.
  30. 19 december 1843 De eerste publicatie van A Christmas Carol van Charles Dickens
  31. 24 mei 1844 Het eerste telegram ooit wordt door Samuel Morse van Baltimore naar Washington D.C. verstuurd, met als inhoud: "What hath God wrought?".
  32. 28 juni 1846 In Frankrijk verwerft de Belg Adolphe Sax het patent op een zes jaar eerder door hem uitgevonden blaasinstrument: de saxofoon.
  33. 30 januari 1847 Het Californische dorpje Yerba Buena krijgt per decreet de naam San Francisco toebedeeld.
  34. 24 januari 1848 Eerste goudvondst in Californië. Begin van de Gold Rush.
  35. 21 februari 1848 Duitsland - Karl Marx publiceert het Communistisch Manifest.
  36. 3 november 1848 De nieuwe Nederlandse Grondwet van Johan Thorbecke wordt geproclameerd.
  37. 22 december 1849 De executie van Fjodor Dostojevski wordt op het laatste moment afgeblazen.

  38. 1850 tot en met 1859

  39. 26 maart 1851 In het Panthéon in Parijs demonstreert de Franse wetenschapper Léon Foucault met een slinger van 67 meter dat de aarde draait.
  40. 1 juli 1852 De Haarlemmermeer valt droog.
  41. 23 oktober 1853 Oudste nog bestaande treinstation in Nederland opent in Valkenburg.
  42. 21 oktober 1854 Florence Nightingale wordt met een staf van 38 verpleegsters naar de Krimoorlog gestuurd.
  43. 23 maart 1857 New York beleeft de wereldprimeur van de personenlift met valbeveiliging.
  44. 11 februari 1858 In Lourdes zou in een grot voor de eerste maal de Maagd Maria aan Bernadette Soubirous zijn verschenen. Dit leidde tot het ontstaan van één van de grootste katholieke bedevaartsoorden.
  45. 30 maart 1858 Hymen L. Lipman patenteert het potlood met gummetje aan het eind.
  46. 24 november 1859 De Britse bioloog Charles Darwin publiceert De oorsprong der soorten (oorspronkelijke titel: On The Origin of Species). De eerste druk is meteen uitverkocht.

  47. 1860 tot en met 1869

  48. 31 oktober 1860 Executie in Maastricht van Johannes Nathan, de laatste Nederlander die in vredestijd is geëxecuteerd
  49. 20 april 1862 Uitvinding van het pasteuriseren door Louis Pasteur en Claude Bernard.
  50. 5 mei 1862 Slag bij Puebla, Mexico verslaat de Fransen. Deze overwinning wordt elk jaar gevierd onder de naam Cinco de Mayo.
  51. 1 januari 1863 Abraham Lincoln ondertekent de 'emancipatieproclamatie'.
  52. 4 januari 1863 James L. Plimpton maakt zijn nieuwe vervoersmiddel wereldkundig: de rolschaats. Hij vraagt er meteen octrooi op aan.
  53. 10 januari 1863 De Londense metro maakt haar eerste rit. Het is de eerste ondergrondse ter wereld.
  54. 1 juli 1863 Afschaffing van de slavernij in Suriname.
  55. 16 december 1863 De 22-jarige Gerard Adriaan Heineken koopt de brouwerij 'De Hooiberg' in Amsterdam
  56. 22 augustus 1864 De eerste Conventie van Genève: het Rode Kruis wordt opgericht en de eerste afspraken over de behandeling van oorlogsslachtoffers en bescherming van gewonde soldaten en medische ploegen worden gemaakt.
  57. 14 april 1865 President Abraham Lincoln neergeschoten door John Wilkes Booth, zijn minister van Buitenlandse Zaken Seward wordt neergestoken door mede-samenzweerder Lewis Paine.
  58. 5 mei 1865 De eerste treinroof vindt plaats in de buurt van North Bend, Ohio (Verenigde Staten).
  59. 14 juli 1867 Alfred Nobel geeft de eerste demonstratie van zijn uitvinding: dynamiet
  60. 18 oktober 1867 De Verenigde Staten kopen Alaska van Rusland.
  61. 6 maart 1869 Dmitri Mendelejev presenteert het periodiek systeem.
  62. 17 november 1869 In Egypte wordt het Suezkanaal geopend.

  63. 1870 tot en met 1879

  64. 10 november 1871 Journalist Henry Morton Stanley ontdekte de vermiste Schotse zendeling David Livingstone in het Afrikaanse dorpje Ujiji, en sprak daarbij de later legendarische woorden "Dr. Livingstone, I presume?".
  65. 30 november 1872 Eerste voetbal-interland ooit, op Hamilton Crescent, Glasgow, tussen Schotland en Engeland, uitslag 0-0, 4000 toeschouwers
  66. 20 mei 1873 Levi Strauss en Jacob Davis krijgen patent op de spijkerbroek.
  67. 25 augustus 1875 Als eerste zwemt Matthew Webb Het Kanaal over.
  68. 10 maart 1876 Eerste succesvolle telefoongesprek: Alexander Graham Bell spreekt "Mr. Watson, come here, I want to see you."
  69. 21 oktober 1879 Eerste demonstratie van de gloeilamp door Thomas Alva Edison.

  70. 1880 tot en met 1889

  71. 4 maart 1881 'Een studie in rood', het eerste Sherlock Holmes verhaal begint.
  72. 23 juli 1881 De 5-jarige Johannes Huibers, later bisschop van Haarlem, legt de eerste steen van het Centraal Station te Amsterdam.
  73. 24 maart 1882 Robert Koch maakt zijn ontdekking wereldkundig: de bacterie die tuberculose veroorzaakt
  74. 4 september 1882 Thomas Edison schakelt 's werelds eerste elektriciteitsvoorziening in, waarmee hij 59 klanten rond zijn Pearl Street Station in beneden Manhattan van 110 Volt gelijkstroom voorziet.
  75. 12 augustus 1883 De laatste levende Quagga (een zebra-soort) sterft in dierentuin Artis
  76. 27 augustus 1883 Uitbarsting van de Krakatau, met een tsunami tot gevolg.
  77. 18 november 1883 Amerikaanse en Canadese spoorwegen stellen vier standaard tijdzones in voor het hele continent, waarmee een eind komt aan de verwarring door het gebruik van duizenden lokale tijdrekeningen.
  78. 6 juli 1885 Eerste tests van het vaccin tegen hondsdolheid door Louis Pasteur.
  79. 1 mei 1886 Er breekt in de Verenigde Staten een staking uit die uiteindelijk het instellen van een acht-urige werkdag zal betekenen. Deze dag zal de geschiedenis ingaan als de Dag van de Arbeid en is in vele landen een erkende feestdag. Uitzonderingen zijn Canada, Nederland, en ironisch genoeg ook de Verenigde Staten.
  80. 8 mei 1886 De eerste Coca Cola wordt verkocht.
  81. 3 juli 1886 Carl Benz maakt een proefritje met zijn eerste auto, te Mannheim.
  82. 28 oktober 1886 Het vrijheidsbeeld in New York wordt ingehuldigd.
  83. 28 januari 1887 In een sneeuwstorm in Montana worden de grootste sneeuwvlokken ooit gemeten (38 bij 20 centimeter).
  84. 26 juli 1887 Het eerste Esperantoboek komt uit. De verwachting is dat binnen 100 jaar de hele wereld deze taal spreekt.
  85. 3 december 1887 Oscar Carré opent aan de Weesperzijde te Amsterdam zijn Circustheater.
  86. 31 augustus 1888 Jack the Ripper slaat voor het eerst toe: hij vermoordt Mary Ann Nichols.
  87. 23 december 1888 Vincent van Gogh snijdt een deel van zijn oor af.
  88. 6 mei 1889 De Eiffeltoren wordt officieel geopend.

  89. 1890 tot en met 1899

  90. 27 juli 1890 Vincent Van Gogh schiet zichzelf in de borst met een pistool. Aan zijn verwondingen overlijdt hij twee dagen later, op 29 juli 1890.
  91. 6 augustus 1890 William Kemmler sterft als eerste mens op de elektrische stoel.
  92. 23 november 1890 Koning Willem III sterft zonder mannelijke nakomelingen. Zijn enige dochter, de 10-jarige prinses Wilhelmina, volgt hem op als Koningin der Nederlanden onder het regentschap van haar moeder, koningin Emma
  93. 23 november 1890 Het Groothertogdom Luxemburg wordt losgemaakt uit de personele unie met Nederland
  94. 2 januari 1891 Pim Mulier schaatst langs de elf Friese steden in een recordtijd van 13 uur.
  95. 15 december 1891 De Canadees James Naismith vindt het basketbal uit.
  96. 23 februari 1893 In Duitsland wordt octrooi verleend op de revolutionaire dieselmotor van Rudolf Diesel.
  97. 29 augustus 1893 Whitcomb Judson verkrijgt octrooi op de ritssluiting.
  98. 19 september 1893 De vrouwen in Nieuw-Zeeland krijgen stemrecht.
  99. 8 november 1895 Wilhelm Röntgen ontdekt de röntgenstraling.
  100. 28 december 1895 De Gebroeders Lumière tonen voor het eerst films aan een betalend publiek.
  101. 1 maart 1896 Antoine Henri Becquerel ontdekt het fenomeen radioactiviteit.
  102. 6 april 1896 In Athene beginnen de eerste moderne Olympische Spelen.
  103. 27 augustus 1896 Engels-Zanzibarese Oorlog, kortste oorlog uit de geschiedenis, Zanzibar capituleerde na 45 minuten.
  104. 10 augustus 1897 Felix Hoffmann produceert voor de eerste keer aspirine.
  105. 30 juli 1898 De arts John Harvey Kellogg ontdekt bij toeval de cornflake.
  106. 6 september 1898 Koningin Wilhelmina wordt ingehuldigd in de Nieuwe Kerk te Amsterdam.
  107. 21 december 1898 Marie Curie en Pierre Curie ontdekken het radium.

De jaarkalenders

Elk jaar van de 19e eeuw heeft een kalender met de weekdagen, de feestdagen en wat er dat jaar gebeurde.

« 18e eeuw alle eeuwen 20e eeuw »

De informatie op Datum.nl is met zorg samengesteld en dient uitsluitend ter algemene informatie. Aan de gegevens kunnen geen rechten worden ontleend en Datum.nl aanvaardt geen aansprakelijkheid voor onvolledigheden of onjuistheden. Zie de disclaimer voor de volledige voorwaarden.

De gebeurtenissen op deze pagina komen van de Nederlandstalige Wikipedia, van de pagina’s 2 december, 4 februari, 5 juni, 12 januari, 20 april, 18 november, 24 juni, 30 november, 26 februari, 16 maart, 18 juni, 5 oktober, 24 december, 27 september, 7 mei, 26 mei, 29 september, 25 augustus, 4 oktober, 5 februari, 6 januari, 20 september, 6 mei, 30 maart, 19 december, 24 mei, 28 juni, 30 januari, 24 januari, 21 februari, 3 november, 22 december, 26 maart, 1 juli, 23 oktober, 21 oktober, 23 maart, 11 februari, 24 november, 31 oktober, 5 mei, 1 januari, 4 januari, 10 januari, 16 december, 22 augustus, 14 april, 14 juli, 18 oktober, 6 maart, 17 november, 10 november, 20 mei, 10 maart, 4 maart, 23 juli, 24 maart, 4 september, 12 augustus, 27 augustus, 6 juli, 1 mei, 8 mei, 3 juli, 28 oktober, 28 januari, 26 juli, 3 december, 31 augustus, 23 december, 27 juli, 6 augustus, 23 november, 2 januari, 15 december, 23 februari, 29 augustus, 19 september, 8 november, 28 december, 1 maart, 6 april, 10 augustus, 30 juli, 6 september, 21 december. De auteurs staan in de bewerkingsgeschiedenis van die pagina’s. De zinnen zijn soms ingekort en vallen, net als de persoonsgegevens die deels van Wikipedia komen, onder CC BY-SA 4.0. Zie de bronvermelding.